Οι θεματοθέτες τελευταία μέρα του Μαΐου καλωσορίζοντας μάλλον, τον Ιούνιο και το καλοκαίρι επέλεξαν ως θέμα εξέτασης τη μουσική, μιας και 21 Ιουνίου (ημέρα των γενεθλίων μου) εκτός από μεγαλύτερη σε διάρκεια ημέρα είναι και η Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής. Θα έλεγα ότι και φέτος και τα δυο θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας & Λογοτεχνίας για τα Γενικά Λύκεια και τα ΕΠΑΛ ήταν θεματικά τουλάχιστον άρρηκτα συνδεδέμενα μεταξύ τους και αλληλοτροφοδοτούμενα. Τυχερές και τυχεροί φέτος οι υποψήφιες και οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ, όσον αφορά την άντληση ιδεών, μιας και πέρυσι είχε συμβεί το ακριβώς αντίθετο για τις υποψήφιες και τους υποψήφιους των ΓΕΛ, αφού είχαν προηγηθεί οι εξετάσεις των ΕΠΑΛ.

Το πρώτο Κείμενο (1) που δόθηκε στις υποψήφιες και τους υποψήφιους των ΕΠΑΛ δεν περιείχε στο εισαγωγικό του σημείωμα βιβλιογραφία. Σημειωνόταν μόνο ότι επρόκειτο για ένα διασκευασμένο άρθρο από το διαδίκτυο. Η ανωνυμία της/ του συγγραφέα, η έλλειψη ημερομηνίας και παραπομπής σε κάποιο διαδικτυακό σύνδεσμο, μάλλον ουδεμία επίπτωση δεν θα έχει στην απόδοση των υποψηφίων. Παρόλα αυτά, σε μια από τις εκφωνήσεις αποκαλύπτεται το γένος. Το άρθρο επομένως, ανήκει σε κάποια συντάκτρια.

Το Α1α ερώτημα για το Κείμενο 1 ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να ανατρέξουν στη δεύτερη παράγραφο και να αναζητήσουν τρεις (3) λόγους για τους οποίους η μουσική είναι ένας σημαντικός τρόπος έκφρασης ανθρώπινων σκέψεων και συναισθημάτων. Στο ερώτημα αυτό εξετάζεται η ικανότητα και η ψυχραιμία αρχικά των υποψηφίων των ΕΠΑΛ να εντοπίζουν τη δεύτερη παράγραφο ενός κειμένου και στη συνέχεια εξετάζεται η ικανότητά τους να συμπυκνώνουν το νόημα της παραγράφου αλλάζοντας την έκφραση και αποφεύγοντας την πιστή αντιγραφή.

Το Α2β ερώτημα για το Κείμενο 1 έδινε ήδη διατυπωμένη από την εκφώνηση τη μισή θεωρία. Έλεγε λοιπόν, στις υποψήφιες και τους υποψήφιους ότι στο Κείμενο 1 χρησιμοποιούνται ως τρόποι πειθούς η επίκληση στη λογική και η επίκληση στο συναίσθημα. Οι υποψήφιες και οι υποψήφιοι έπρεπε να ανακαλέσουν στη μνήμη τους ολόκληρη τη θεωρία και να θυμηθούν ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιούνται στην επίκληση στη λογική και ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιούνται στην επίκληση στο συναίσθημα. Η δυσκολία στην άσκηση ήταν ότι έπρεπε να αποδείξουν τα μέσα πειθούς (2 για την επίκληση στη λογική και 1 για την επίκληση στο συναίσθημα) παραπέμποντας σε αντίστοιχα χωρία του Κειμένου 1. Θεωρώ, ότι η εκφώνηση δεν ήταν διατυπωμένη με σαφήνεια. Για την επίκληση στη λογική η πιο εύκολη απάντηση ήταν να δείξουν ότι (ν.δ.ό.) στο Κείμενο 1 χρησιμοποιούνται ιστορικά γεγονότα (θεός της μουσικής για τους Αρχαίους Έλληνες ο Απόλλωνας) και πορίσματα ερευνών (επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η μουσική επηρεάζει τα μέρη του εγκεφάλου). Για την επίκληση στο συναίσθημα η πιο εύκολη απάντηση ήταν ν.δ.ό. η χρήση συγκινησιακά φορτισμένων λέξεων επηρεάζει τον αναγώστη (έρωτα, απογοήτευση, αγαπάμε, συντροφεύει, αισθανόμαστε). Διαφορετικά μπορούσαν ν.δ.ό τα ρητορικά ερωτήματα ή η χρήση του θαυμαστικού είναι τα μέσα επίκλησης στο συναίσθημα και να αντιγράψουν τις προτάσεις, όπου χρησιμοποιούνται.

Το ερώτημα Α2α ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους-αφού φυσικά είχαν λύσει τις προηγούμενες δραστηριότητες θα τους ήταν και πιο εύκολο-να γράψουν έναν άλλο τίτλο για το κείμενο χρησιμοποιώντας τη μεταφορική λειτουργία της γλώσσας. Εάν οι υποψήφιες και οι υποψήφιοι ξεκινούσαν από αυτό το ερώτημα θα έπρεπε να διαβάσουν πολύ προσεκτικά το Κείμενο 1 και να προτείνουν τον πιο γρήγορο/σύντομο ενδεικτικό τίτλο για εξοικονόμηση χρόνου π.χ. Η γλώσσα της μουσικής.

Το ερώτημα Α2β ζητούσε πάλι από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να εντοπίσουν μια παράγραφο, την τελευταία συγκεκριμένα, του Κειμένου 1 και να βρουν με ποιους 2 τρόπους αναπτύσσεται. Οι τρόποι ανάπτυξης που χρησιμοποιούνται είναι η αιτιολόγηση με τη χρήση της διαρθρωτικής λέξης γιατί (αντιγραφή χωρίου) και τα παραδείγματα (τζαζ, ποπ, ροκ κτλ αντιγραφή χωρίου).

Το ερώτημα Α2γ ήταν μια ιδιότυπη λεξιλογική άσκηση που αντί να ζητάει να γράψουν οι υποψήφιες και οι υποψήφιοι μια συνώνυμη λέξη, τις/τους ζητούσε να βρουν τη σημασία/την ερμηνεία των υπογγραμμισμένων λέξεων μέσα σε άλλες προτάσεις. Θα σχολίαζα πως το ερώτημα αυτό χάριζε πιο εύκολα μονάδες. Μονάδες 6/100 τουτέστιν 1,2 στα 20.

Το ερώτημα Α3 ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να συντάξουν ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα, στο οποίο έπρεπε να καταθέσουν τις απόψεις τους για την αξία/την προσφορά της μουσικής σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής ενός ανθρώπου και να αιτιολογήσουν, γιατί η μουσική αφορά όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως και είναι μια γλώσσα κοινή για όλους. Οι μαθήτριες και οι μαθητές των ΕΠΑΛ-εμπειρικά τουλάχιστον-νιώθουν μεγαλύτερη άνεση/ευχέρεια στην παραγωγή λόγου παρά στην επίλυση των ασκήσεων. Το δεύτερο όμως, ερώτημα της έκθεσης ήταν αρκετά δύσκολο ως προς την επαρκή τεκμηρίωση.

Το Κείμενο 2 που δινόταν στις υποψήφιες/υποψήφιους ήταν ένα ποίημα από την ποιητική συλλογή του Τάσου Λειβαδίτη “Τα Χειρόγραφα του Φθινοπώρου” (1990) χωρίς αναφορά στις εκδόσεις.

Το ερώτημα Β1 ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να εντοπίσουν στο ποίημα: τα πρόσωπα (οι άνθρωποι, το ποιητικό υποκείμενο, ο διαβάτης), τον χώρο (κήπος, δρόμος) και τον χρόνο (παιδική ηλικία-γηρατειά, νύχτα). Ύστερα, ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να σχολιάσουν την πλοκή του ποιήματος εντοπίζοντας το κεντρικό θέμα/γεγονός, το οποίο είναι η επίδραση της μουσικής στη συναισθηματική ζωή του ποιητικού υποκειμένου ανακαλώντας τις αναμνήσεις του με αφορμή τον ήχο ενός φλάουτου και το τραγούδι ενός διαβάτη/περαστικού. Έπειτα, το ερώτημα ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να ερμηνεύσουν τον τελευταίο στίχο του ποιήματος “Και τώρα τι θα κάνεις;”. Πρόκειται για ένα υπαρξιακό ερώτημα που θέτει το ποιητικό υποκείμενο. Οι σκέψεις του περιστρέφονται γύρω από το πώς θα διαχειριστεί τη ζωή του καθώς έχει να αντιμετωπίσει τη σιωπή, την ησυχία και ίσως τη μοναξιά και τη θλίψη.

Το ερώτημα Β2α ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να εξηγήσουν τη λειτουργία των ρηματικών προσώπων: α’ πληθυντικό, α’ ενικό και β’ ενικό πρόσωπο μέσα στο ποίημα δίνοντας από 1 παράδειγμα.

Το ερώτημα Β2β ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να εντοπίσουν μέσα από το ποίημα 1 εικόνα, 1 μεταφορά και 1 παρομοίωση.

Το ερώτημα Β3 ζητούσε από τις υποψήφιες και τους υποψήφιους να καταγράψουν τα συναισθήματα που τους προκαλεί το συγκεκριμένο ποίημα καθώς το διαβάζουν (χαρά, ελπίδα, νοσταλγία, αδημονία, συγκίνηση, αγωνία, άγχος, θλίψη) και να τα αναλύσουν παραπέμποντας σε συγκεκριμένα χωρία.

Εν κατακλείδι, θα έλεγα πως τα φετινά θέματα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας των ΕΠΑΛ ήταν ιδιαίτερα απαιτητικά με αυξημένο επίπεδο δυσκολίας ακόμα και για μαθήτριες και για μαθητές των Γενικών Λυκείων. Οι μαθήτριες και οι μαθητές των ΕΠΑΛ ξεκινάνε από διαφορετική αφετηρία και λίγες και λίγοι φτάνουν ως το τέρμα.

*Στη φωτογραφία η αποδελτίωση και η ομαδοποίηση (βλ. ήθη, έθιμα, παράδοση, μουσική) των θεμάτων της Τράπεζας που είχα κάνει πέρυσι.

*Στα σχόλια ο περσινός και ο προπέρσινος σχολιασμός των θεμάτων των ΕΠΑΛ (2023 & 2024).

Καλή επιτυχία από καρδιάς